Kanada hökuməti Albertanın ölkədən ayrılması prosesini qəti şəkildə rədd edir
2026-cı ilin 19 oktyabr tarixində Kanadanın Alberta əyalətində referendum keçiriləcək. Bu referenduma ölkənin gələcəyi baxımından vacib siyasi hadisə prizmasından baxmaq lazımdır. Referendum çərçivəsində seçicilər əyalətin Kanadanın tərkibində qalması və ya müstəqillik istiqamətində növbəti hüquqi mərhələnin başladılıb-başladılmasına səs verəcəklər. Bu məsələdə diqqət ediləcək məqam isə ondan ibarətdir ki, bu referendum Alberta əyalətinin müstəqilliyi barədə hələ yekun qərar mənasına gəlmir. Çünki seçicilərin müstəqilliklə bağlı müsbət qərarı əyalət hökumətinin Kanada Konstitusiyası çərçivəsində müstəqillik üzrə məcburi referendum keçirmək üçün hüquqi prosesə başlamasına yol açacaq. Yəni, əyalət sakinləri gələcəkdə belə bir qərarın xalq səsverməsinə çıxarılıb-çıxarılmaması barədə mövqelərini bildirəcəklər.
Həm də bu prosesə paralel olaraq, Alberta əyalətində maraqlı vətəndaş təşəbbüsü də irəli sürülüb və müstəqillik barədə birbaşa referendum keçirilməsi üçün "Stay Free Alberta" təşkilatı hələ may ayında imza kampaniyası keçirərək, petisiyanı "Elections Alberta"ya təqdim edib. Maraqlıdır ki, tələb olunan imza həddi 177 min 732 olsa da, kampaniya çərçivəsində daha çox imza toplandığı barədə sosial şəbəkələrdə və Kanada mətbuatında məlumat yayılıb. Petisiyanın verilməsi ilə bağlı ilkin qərar məhkəmə tərəfindən ləğv edilib və məsələ hazırda Alberta Apellyasiya Məhkəməsindədir. Məhkəmənin qərarı bu təşəbbüsün gələcək taleyini müəyyənləşdirəcək. Vətəndaş təşəbbüslərinin belə məhkəmə maneələri ilə qarşılaşması da federal hüquq sisteminin bu prosesi tormozlamaq mexanizmlərindən biridir.
Əslində bu referendum əyalətlə federal hökumət arasındakı iqtisadi narazılıqdan yaranıb. Bu narazılığın kökü isə ölkənin enerji siyasətinə dair uzunmüddətli mübahisələrdən qaynaqlanır. Alberta Kanadanın əsas neft və qaz istehsal mərkəzlərindən biridir. Əyalət rəhbərliyi də enerji ehtiyatlarından əldə olunan gəlirlərdən daha böyük pay istəsə də, federal hökumət enerji siyasətinin ölkə üzrə vahid qaydalarla tənzimləyib. 1980-ci ildə Baş nazir Pyer Trüdonun hökuməti Milli Enerji Proqramı tətbiq etməyə başladı ki, qarşıdurma daha da kəskinləşdi. Çünki proqram çərçivəsində neft və qaz qiymətlərini əsasən federal hökumət müəyyənləşdirir, enerji şirkətlərinin gəlirlərinə yeni vergilər tətbiq edilir, Albertadan çıxarılan neftin əsasən ölkə daxilində satılması nəzərdə tutulurdu. Alberta hökuməti bunu əyalətin resursları üzərində hüquqlarının məhdudlaşdırılması kimi qiymətləndirdi. Proqram əyalətdə geniş etirazlara səbəb oldu və federal hökumətlə Alberta arasında münasibətləri uzun müddət gərginləşdirdi. Proqram 1985-ci ildə ləğv edilsə də, narazılıq tam olaraq aradan qalxmadı. Çünki o vaxtdan etibarən "Ottava Alberta resurslarından kifayət qədər faydalanır, əvəzində əyalətin maraqlarını lazımi səviyyədə qorumur" düşüncəsi ortaya çıxdı.
Kanada hökuməti Albertanın ölkədən ayrılması prosesini qəti şəkildə rədd edir və ölkənin ərazi bütövlüyünü müdafiə edir. Kanada qanunlarına görə, Alberta referendumda müstəqilliyə səs versə belə, ertəsi gün Kanadadan ayrıla bilməz. 1998-ci ildə Kanadanın Ali Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş qərara əsasən, bunun üçün əvvəlcə ayrılma məsələsi barədə aydın sual qoyulmalı və əhalinin çoxluğu müstəqilliyə səs verməlidir. Bundan sonra federal hökumət və əyalətlər ayrılmanın şərtlərini müzakirə etməlidir. Ərazi, dövlət borcu, sərhədlər və digər məsələlər üzrə razılaşma əldə edilməli, sonda isə Kanada Konstitusiyasına dəyişiklik edilməlidir. Beləliklə, Alberta üçün də hüquqi yol nəzəri olaraq mövcuddur, amma referendumun müsbət nəticəsi avtomatik müstəqillik yaratmır: bundan sonra uzunmüddətli konstitusion danışıqlar və Kanadanın Konstitusiyasına dəyişiklik tələb olunur.
Kanadanın Alberta məsələsindəki mövqeyi ölkənin xarici siyasətdə müdafiə etdiyi prinsiplərlə müqayisədə ciddi sual doğurur. Öz ölkəsinin ərazi bütövlüyünü qoruyan, ayrılma fikri ilə bağlı referendumu qəti şəkildə rədd edən Ottava bu ilin avqust ayında Cənubi Qafqazla bağlı bəyanatında "Artsax"ın "öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu" açıq şəkildə dəstəklədiyini bildirib, ərazi bütövlüyü ilə yanaşı bu prinsipi vurğulayıb. Bu yanaşma isə Alberta sakinləri üçün əsas arqumentə çevrilə bilər. Kanada başqa ölkələrdə xalqların siyasi gələcəyini müəyyənləşdirmək hüququnu müdafiə etdiyi halda, eyni prinsip öz ərazisində gündəmə gələndə ərazi bütövlüyünü əsas götürür. Bunun ən bariz nümunəsi Alberta əyaləti məsələsidir. Baş nazir və federal rəsmilər əyalətin müstəqillik istiqamətində atdığı addımları ölkənin birliyinə təhdid kimi qiymətləndirir və ayrılma ideyasına qarşı çıxırlar. Beləliklə, Kanadanın mövqeyində diqqətçəkən ziddiyyət yaranır: Ottava başqa ölkələrdə xalqların öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu müdafiə edir, lakin eyni prinsip öz ərazisində Alberta məsələsində gündəmə gələndə ölkənin ərazi bütövlüyünü əsas götürür.
Kanada hökumətinin bu ikili yanaşması haqlı bir sualın ortaya çıxmasına səbəb olur: əgər xalqların öz siyasi gələcəyini müəyyənləşdirmək hüququ müdafiə olunan universal prinsipdirsə, niyə bu prinsip Alberta sakinlərinə şamil edilmir? Çünki Kanada hökumətinin yanaşması siyasi maraqlar üzərində qurulub. Xarici siyasətdə müafiə olunan prinsip ölkə daxilində fərqli meyarla tətbiq edilirsə, bu, ikili yanaşmadan başqa bir şey deyildir. Belə bir yanaşma da öz növbəsində Kanadanın beynəlxalq müstəvidə irəli sürdüyü mövqelərin siyasi etibarlılığını sual altına salır.
Kanadanın federativ birliyini qorumaq və ərazi bütövlüyünü müdafiə etmək hüququ şübhə doğurmur. Problem isə Ottavanın bu prinsipə yanaşmasının xarici və daxili siyasətdə eyni meyarla tətbiq olunmamasıdır. Əgər öz müqəddəratını təyinetmə hüququ beynəlxalq münasibətlərdə müdafiə olunan prinsipdirsə, onun Alberta məsələsində tamamilə başqa meyarla qiymətləndirilməsi ciddi suallar yaradır. Alberta məsələsi Kanadanın beynəlxalq hüquq prinsiplərinə səmimi yox, konyunktur və siyasi maraqlardan çıxış edərək yanaşdığını göz önünə sərir. Ottavanın bu yanaşması təkcə öz xarici siyasətinin etibarlılığını zədələmir, həm də Alberta əyalətinə qarşı hüquqi və mənəvi debatda zəif mövqeyə salır...
Son Xəbərlər
Almaniyanın XİN rəhbəri Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - Fotolar
17 Noyabr 2026 18:33
Lənkəranda 3 ailənin yaşadığı ev külə döndü
17 Noyabr 2026 18:29
Kərim Vəliyev gürcüstanlı həmkarı ilə görüşdü - FOTO
17 Noyabr 2026 18:27
Zakir Həsənov Gürcüstan nümayəndə heyətini qəbul edib - Foto
17 Noyabr 2026 18:17
Gürcüstandan avtomobil gətirənlər yeni rüsum ödəməli olacaq
17 Noyabr 2026 18:15
Millimiz İraqla qarşılaşır
17 Noyabr 2026 18:10
Rəşad Nəbiyev Sabirabadda vətəndaşları qəbul etdi - Fotolar
17 Noyabr 2026 18:08
“Gələn il sosialyönümlü xərclərdə növbəti artımlar olacaq”
17 Noyabr 2026 18:04
Mariam Kvrivişvili İlham Əliyevin qəbulunda - Fotolar
17 Noyabr 2026 17:59
Putinlə ikitərəfli görüş keçirmək istəyir
17 Noyabr 2026 17:50
Prezident Almaniyanın XİN rəhbərini qəbul etdi - Fotolar
17 Noyabr 2026 17:46
Məhkəmə sədri ağır cinayət ittihamına - Bəraət verdi
17 Noyabr 2026 16:24
Generallara ali hərbi rütbələr təqdim edildi - Fotolar
17 Noyabr 2026 16:14
“Kəpəz” – “Qarabağ” matçına 1 gün ərzində rekord sayda bilet satıldı
17 Noyabr 2026 13:54
Uşaqları nəzarətsiz qoymayın! - Nazirlikdən müraciət
17 Noyabr 2026 13:24
Azərbaycanın korrupsiyaya qarşı mübarizə təcrübəsi Düşənbədə keçirilən beynəlxalq tədbirlərdə təqdim olunub
17 Noyabr 2026 12:55
Kamran Əliyev BPA-nın İcraiyyə Komitəsinin 62-ci iclasında iştirak etdi - Foto
17 Noyabr 2026 12:53
DİA ilə bağlı iddialara - Rəsmi cavab
17 Noyabr 2026 12:49
Sabah hava necə olacaq?
17 Noyabr 2026 12:44
Hikmət Hacıyev Kevin Hamiltonla görüşdü
16 Noyabr 2026 15:43
Ermənistanda saxlanılan hərbçimizin işi məhkəməyə göndərilib
16 Noyabr 2026 15:40
Taleh Kazımov: "Qlobal çağırışlara baxmayaraq iqtisadi artımımız davam edib"
16 Noyabr 2026 13:55
Nazir: "Azərbaycan iqtisadiyyatının neft-qaz sektorundan asılılığı azalır"
16 Noyabr 2026 13:27
“Hər bir qadın öz gücünə inansın” - Leyla Əliyeva
16 Noyabr 2026 13:22
Aynur Elgünəş əməliyyat olundu
13 Noyabr 2026 17:52
İnternat məktəbinin şagirdi 1500 manat oğurlayıb dönər aldı - Bu cəza verildi
13 Noyabr 2026 17:48
Küləklə bağlı - Xəbərdarlıq
13 Noyabr 2026 17:44
Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə qulluğa qəbulla bağlı növbəti müsabiqə elan edilir
13 Noyabr 2026 17:40
Baş Prokurorluğun nümayəndəsi Haaqada elektron sübutlar və gender əsaslı kibercinayətlərlə bağlı müzakirələrə qatılıb
13 Noyabr 2026 17:30
“Azərişıq” nümayəndələri Lənkəranda fermer və sahibkarlarla görüş keçirdi - Fotolar
13 Noyabr 2026 17:28
“ASAN xidmət”in qarşısında hamilə qadın qətlə yetirildi
13 Noyabr 2026 17:25
“Gənc bəstəkarlar yanıma gəlib ağlayırlar, işə götürülmürlər”
13 Noyabr 2026 17:24
DOST Agentliyinin işdən çıxarılan əməkdaşı ilə bağlı - Açıqlama
13 Noyabr 2026 17:21
“Azərbaycan Avropa üçün çoxtərəfli diplomatiya sahəsində mühüm tərəfdaşdır”
13 Noyabr 2026 16:55
Məktəblərdə bir həftə dərs olmayacaq
13 Noyabr 2026 15:06
Tovuzda yanacaqdoldurma məntəqəsi bağlandı - Video
13 Noyabr 2026 14:57
Paytaxtda qışa hazırlıqla bağlı müşavirələr keçirilir - Fotolar
13 Noyabr 2026 14:52
Arvadına xəyanət etməyən yeganə milyarder...
13 Noyabr 2026 14:35
“Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri regionun inkişafına xidmət edir”
13 Noyabr 2026 14:28
Polad Həşimovun anasının vəziyyəti necədir?
13 Noyabr 2026 14:25
Şəhidin ata-anası qəzada yaralandı - Fotolar
13 Noyabr 2026 13:52
İlham Əliyevin Dublində Litva Prezidenti ilə görüşü olub
13 Noyabr 2026 13:48
İlham Əliyev Dublində Böyük Britaniyanın Baş naziri ilə görüşüb
13 Noyabr 2026 13:42
Baş prokuror Kamran Əliyev paytaxtın Binəqədi rayonunda vətəndaşları qəbul edəcək
13 Noyabr 2026 13:36
“Gənclərin ailə qurmağa marağı azalır”
13 Noyabr 2026 13:32
Bakıda kütləvi dava - 3 nəfər bıçaqlandı
13 Noyabr 2026 13:29
22° isti... - Sabahın havası
13 Noyabr 2026 13:26
Ölkədə bir şagirdə 1700 manat xərclənir
13 Noyabr 2026 13:18
Quş qripinə görə bu heyvanlar məhv olma həddinə çatıb
12 Noyabr 2026 15:46
General Natiq Əliyevin qızı saxlanıldı
12 Noyabr 2026 15:44
Əliyevlə Zelenski Dublində görüşdü - Fotolar
12 Noyabr 2026 15:41
Bu instituta icraçı direktor təyin olundu
12 Noyabr 2026 15:35
İrlandiyanın Baş naziri Prezidenti qarşıladı
12 Noyabr 2026 15:33
Vilayət Eyvazov Gəncədə vətəndaş qəbulu və sıra baxışı keçirdi - Video
12 Noyabr 2026 15:29
AFFA-nın keçirdiyi liqada biabırçılıq
12 Noyabr 2026 14:25
Bakıda yanıq xəsarətləri alan şəxs ölüb.
12 Noyabr 2026 14:23
Rusiyaya qarşı yeni sanksiya paketi hazırlanıb
12 Noyabr 2026 14:16
Bu ödənişin 50 faizini sahibkarlar üçün dövlət ödəyəcək
12 Noyabr 2026 14:14
Atasının ölümünə səbəb olan sürücü həbsdən azad edildi
12 Noyabr 2026 14:11
Qubada qəbiristanlıqdan meyit tapıldı
12 Noyabr 2026 14:08
Hakimi təhqir edən baş məşqçi və futbolçunun cəzası bilindi
12 Noyabr 2026 14:06
100-dən çox 150 illik ağacları kəsən dəstəyə qarşı əməliyyat keçirildi - Video
12 Noyabr 2026 13:05
Sabah 20° isti olacaq
12 Noyabr 2026 13:02
Sabah bu ərazilər üzrə pensiyalar ödəniləcək
12 Noyabr 2026 12:59
Evdə halı pisləşən gənc qız dünyasını dəyişdi - onun 25 yaşı olduğu deyilir
12 Noyabr 2026 12:54
Niyazi Bayramov vətəndaşların müraciətlərini dinlədi - Fotolar
11 Noyabr 2026 19:21
Milli Qəhrəman süni tənəffüs aparatına qoşuldu
11 Noyabr 2026 19:19
Ermənistan həmin hüququndan məhrum edildi
11 Noyabr 2026 19:17
Gəncədə “TIR” sərnişin avtobusuna çırpıldı
11 Noyabr 2026 19:15
“Məşğul əhalinin 65 faizi əmək müqaviləsi olmadan çalışır”
11 Noyabr 2026 19:12
Üç yaşınadək uşağa görə verilən müavinətlə bağlı - Yeni tələb
11 Noyabr 2026 19:11
Məzuniyyətin pulla əvəzlənməsinin qadağan olunması təklif edilir
11 Noyabr 2026 19:09
Maaşın gecikdirilməsi və ya azaldılmasına nəzarət gücləndirilir
11 Noyabr 2026 19:07
Millimiz İsveçrəyə məğlub oldu
11 Noyabr 2026 19:05
Arvadının iynə vurduğu kişi öldü
11 Noyabr 2026 19:03
Şamaxıda qadın su çənində boğuldu
11 Noyabr 2026 19:01
Zelenski sabah onlarla görüşəcək
11 Noyabr 2026 18:48
Rəna Soltanovanın təşkilatçılığı ilə VI Estetik Tibb Konfransı böyük uğurla baş tutub - Fotolar
11 Noyabr 2026 18:35
Xocavənd rayonunda mina hadisəsi baş verib
11 Noyabr 2026 18:18
Bu ərazilərdə qaz kəsiləcək
11 Noyabr 2026 18:09
Paşinyan Ərdoğan və Pezeşkianla görüşdü
11 Noyabr 2026 18:05
“Xəstəxanada üç dəfə qıcolma tutdu, əlillik təyin edilmir” - Rəsmi açıqlama
11 Noyabr 2026 14:21
“Burger King” paytaxtdan kənarda ilk restoranını Sumqayıtda açdı! - Fotolar
11 Noyabr 2026 13:57
Prezident həmkarına başsağlığı verdi
11 Noyabr 2026 13:44
Lixtenşteyn - Azərbaycan matçının hakimləri açıqlandı
11 Noyabr 2026 13:40
İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva COP31-in Liderlər Sammitində iştirak edirlər
11 Noyabr 2026 13:37
Şöbə rəisi qəfil vəfat etdi
11 Noyabr 2026 13:28
Fuad Muradov Polşada Azərbaycan icması ilə görüşdü - Fotolar
11 Noyabr 2026 13:14
Ərdoğanla Quterreş Əliyevi qarşıladılar - Canlı
11 Noyabr 2026 12:42
Ombudsman bu sahələrə daha çox maliyyə ayrılmasını təklif etdi
11 Noyabr 2026 12:23
2 nəfər dəm qazından boğuldu
11 Noyabr 2026 12:20
FHN-in “N” saylı hərbi hissəsində andiçmə mərasimi keçirilib
11 Noyabr 2026 12:10
Daxili işlər nazirinin Gəncədə keçirəcəyi vətəndaş qəbulu və sıra baxışının tarixi dəyişdi
11 Noyabr 2026 12:04
Ədliyyə Nazirliyinin kollektivi Zəfər parkını ziyarət edib
11 Noyabr 2026 11:59
Dünənin Xəbərləri
Almaniyanın XİN rəhbəri Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - Fotolar
17 Noyabr 2026 18:33
Lənkəranda 3 ailənin yaşadığı ev külə döndü
17 Noyabr 2026 18:29
Kərim Vəliyev gürcüstanlı həmkarı ilə görüşdü - FOTO
17 Noyabr 2026 18:27
Zakir Həsənov Gürcüstan nümayəndə heyətini qəbul edib - Foto
17 Noyabr 2026 18:17
Gürcüstandan avtomobil gətirənlər yeni rüsum ödəməli olacaq
17 Noyabr 2026 18:15
Millimiz İraqla qarşılaşır
17 Noyabr 2026 18:10
Rəşad Nəbiyev Sabirabadda vətəndaşları qəbul etdi - Fotolar
17 Noyabr 2026 18:08
“Gələn il sosialyönümlü xərclərdə növbəti artımlar olacaq”
17 Noyabr 2026 18:04
Mariam Kvrivişvili İlham Əliyevin qəbulunda - Fotolar
17 Noyabr 2026 17:59
Putinlə ikitərəfli görüş keçirmək istəyir
17 Noyabr 2026 17:50
Prezident Almaniyanın XİN rəhbərini qəbul etdi - Fotolar
17 Noyabr 2026 17:46
Məhkəmə sədri ağır cinayət ittihamına - Bəraət verdi
17 Noyabr 2026 16:24
Generallara ali hərbi rütbələr təqdim edildi - Fotolar
17 Noyabr 2026 16:14
“Kəpəz” – “Qarabağ” matçına 1 gün ərzində rekord sayda bilet satıldı
17 Noyabr 2026 13:54
Uşaqları nəzarətsiz qoymayın! - Nazirlikdən müraciət
17 Noyabr 2026 13:24
Azərbaycanın korrupsiyaya qarşı mübarizə təcrübəsi Düşənbədə keçirilən beynəlxalq tədbirlərdə təqdim olunub
17 Noyabr 2026 12:55
Kamran Əliyev BPA-nın İcraiyyə Komitəsinin 62-ci iclasında iştirak etdi - Foto
17 Noyabr 2026 12:53
DİA ilə bağlı iddialara - Rəsmi cavab
17 Noyabr 2026 12:49
Sabah hava necə olacaq?
17 Noyabr 2026 12:44
Köşə
kriminal
Vüsalın qətlini sifariş verənin məhkəməsi başlayır - 13 il sonra...
1 Sentyabr 2026 13:09
Böyükağa Abdullayev
Meşələrdə itib-batan milyonlar – Nazirliyin odunçuluq biznesi
17 Noyabr 2023 15:35
Böyükağa Abdullayev
Çörəyin Ucuzlaşması Onun Çəkisinə və Keyfiyyətinə Təsir Göstərməməlidir - TƏHLİL
1 Noyabr 2023 9:51
Gülşən Məmmədoğlu
Rusiya üçün Ermənistana sahiblənməkdən daha önəmli olan nədir?
22 Oktyabr 2023 14:20
Kamal Əliyev
Ermənistan 3+3 formatına razılaşır?
20 Oktyabr 2023 12:10
Kamal Əliyev
Paşinyan Meğri məsələsində güzəştə gedəcəkmi?
18 Oktyabr 2023 14:57
Rəşad Ergün
Rövnəq Abdullayev, milli komanda və "peraşki"
18 Oktyabr 2023 12:29
Ələddin Rüstəmli
İsrail-Fələstin münaqişəsində haqlı tərəf hansıdır?
12 Oktyabr 2023 22:13