Türkiyəli general Trampın F-35 bəyanatını şərh etdi

8 İyul 202614:55

Xəbər verdiyimiz kimi ötən gün ABŞ Prezidenti Donald Tramp Türkiyəyə qarşı tətbiq edilən S-400 sanksiyalarının ləğv ediləcəyini bəyan edib.

"ABŞ-ın artıq heç bir narahatlığı yoxdur. Mən müttəfiqimizə qarşı sanksiyalar tətbiq etmək istəmirəm", – deyə Tramp vurğulayıb.

Tramp Ərdoğanın ona iki münaqişəni - İran və Ukrayna məsələlərini həll etməkdə dəstək verdiyini bildirib.

Xatırladaq ki, bir neçə il əvvəl Türkiyənin Rusiyadan S-400 "Triumf" zenit-raket kompleksləri alması NATO daxilində ciddi gərginliyə səbəb olmuş, Ankara müttəfiqləri tərəfindən sərt tənqid edilmiş, Ankara NATO müttəfiqləri tərəfindən sərt tənqid edilmiş, ABŞ isə CAATSA çərçivəsində sanksiyalar tətbiq etmiş və Türkiyəni F-35 proqramından çıxarmışdı.

Trampın bu addımı daha çox şəxsi siyasi xəttinin nəticəsidir, yoxsa ABŞ dövlət siyasətində də Türkiyəyə münasibətin dəyişdiyini göstərir? Sanksiyaların aradan qaldırılması Türkiyənin yenidən F-35 proqramına qayıtması ehtimalını artırırmı?

Dr. Yücel Karauz

Azmedia.info.az xəbər verir ki, Mövzu ilə bağlı ehtiyatda olan türkiyəli general Yücel Karauz Musavat.com-a danışıb.

Generalın fikrincə, Trampın bəyanatı təkcə Türkiyə–ABŞ münasibətlərində deyil, NATO daxilində də yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər: "Lakin bunu hələlik tam siyasət dəyişikliyi deyil, siyasi iradənin elan edilməsi kimi qiymətləndirmək daha düzgündür. Çünki sanksiyaların ləğvi və xüsusilə F-35 məsələsi ABŞ Konqresi və hüquqi prosedurlardan da asılıdır. Trampın bu addımının onun şəxsi siyasi xəttindən, yoxsa ABŞ-ın ümumi xarici siyasətindəki dəyişiklikdən qaynaqlandığı məsələsinə gəldikdə isə, hesab edirəm ki, burada hər iki amil öz rolunu oynayır. Birincisi, Donald Tramp uzun illərdir Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilə şəxsi diplomatiyaya üstünlük verir və Türkiyəni NATO-nun əvəzolunmaz üzvü hesab edir. Bu baxımdan açıqlama onun şəxsi siyasi yanaşmasının davamıdır. İkincisi isə ABŞ dövlət strukturlarında da Türkiyəyə baxış müəyyən qədər dəyişməyə başlayıb. Bunun əsas səbəbləri bunlardır:

-Rusiyanın yaratdığı təhlükə fonunda NATO-nun cənub cinahının gücləndirilməsi;

-Qara dəniz, Yaxın Şərq və Cənubi Qafqazda Türkiyənin artan strateji rolu;

-Türkiyənin güclü müdafiə sənayesi və NATO-nun istehsal potensialına verdiyi töhfə;

-İran, Suriya və Ukrayna məsələlərində Ankaranın dialoq qura bilən nadir dövlətlərdən biri olması.

Deməli, söhbət yalnız Trampın şəxsi münasibətindən deyil, dəyişən geosiyasi reallığın Vaşinqton tərəfindən qəbul edilməsindən gedir".

General qeyd edib ki, Donald Trampın bu qərarı Türkiyənin F-35 proqramına qayıtması ehtimalını artırır. Lakin bu, Ankaranın proqrama avtomatik şəkildə geri dönəcəyi anlamına gəlmir:

"CAATSA sanksiyalarının aradan qaldırılması F-35 yolunda ən böyük siyasi maneələrdən birini zəiflədə bilər. Lakin qarşıda hələ də bir neçə ciddi məsələ qalır - ABŞ Konqresinin razılığı, S-400 sisteminin gələcək statusu, F-35-in təhlükəsizlik tələbləri, NATO daxilində texniki uyğunluq məsələləri. Bu səbəbdən yaxın perspektivdə Türkiyənin F-35 proqramına tam qayıdışı deyil, əvvəlcə mərhələli müdafiə əməkdaşlığının genişlənməsi daha real görünür. Trampın özü də F-35 satışını nəzərdən keçirəcəyini bildirsə də, hüquqi və Konqres maneələrinin qaldığını etiraf edib".

Lockheed Martin F-35 Lightning II - Vikipedi

General Yücel Karauz Donald Trampın Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın İran və Ukrayna məsələlərinin həllində ona dəstək verdiyi barədə açıqlamasını da şərh edib. O bildirib ki, bu bəyanat Türkiyənin son illər regional və qlobal böhranların həllində oynadığı vasitəçi rolunun Vaşinqton tərəfindən yüksək qiymətləndirildiyini göstərir: 

"ABŞ Prezidenti faktiki olaraq etiraf edir ki, Türkiyə artıq yalnız regional oyunçu deyil, qlobal böhranların həllində iştirak edən əsas vasitəçilərdən biridir. Bu, Ankaranın İranla dialoq kanallarını açıq saxlaması, Ukrayna–Rusiya müharibəsində hər iki tərəflə danışa bilməsi, taxıl sazişi kimi təşəbbüslərdə əldə etdiyi təcrübə, NATO üzvü olmaqla yanaşı, regional aktorlarla əlaqələrini davam etdirməsi sayəsində mümkün olub. Beləliklə, Türkiyə “cəbhə dövləti” olmaqdan çıxaraq “danışıqlar platforması” rolunu da gücləndirir. Əgər bu proses davam etsə, qarşıdakı dövrdə aşağıdakı nəticələr mümkündür. Yəni, Türkiyə–ABŞ müdafiə əməkdaşlığında yeni mərhələ başlaya bilər, F-35 və digər yüksək texnologiyalı layihələr yenidən gündəmə gələ bilər, NATO daxilində Türkiyənin siyasi və hərbi çəkisi daha da artar, Ankara İran, Ukrayna və Yaxın Şərq məsələlərində əsas vasitəçi dövlət statusunu möhkəmləndirə bilər, ABŞ–Türkiyə münasibətləri qarşıdurma modelindən strateji tərəfdaşlığın yenilənməsi mərhələsinə keçə bilər".

Son Xəbərlər

Almaniyanın XİN rəhbəri Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - Fotolar

17 Noyabr 2026 18:33

Lənkəranda 3 ailənin yaşadığı ev külə döndü

17 Noyabr 2026 18:29

Kərim Vəliyev gürcüstanlı həmkarı ilə görüşdü - FOTO

17 Noyabr 2026 18:27

Zakir Həsənov Gürcüstan nümayəndə heyətini qəbul edib - Foto

17 Noyabr 2026 18:17

Gürcüstandan avtomobil gətirənlər yeni rüsum ödəməli olacaq

17 Noyabr 2026 18:15

Millimiz İraqla qarşılaşır

17 Noyabr 2026 18:10

Rəşad Nəbiyev Sabirabadda vətəndaşları qəbul etdi - Fotolar

17 Noyabr 2026 18:08

“Gələn il sosialyönümlü xərclərdə növbəti artımlar olacaq”

17 Noyabr 2026 18:04

Mariam Kvrivişvili İlham Əliyevin qəbulunda - Fotolar

17 Noyabr 2026 17:59

Putinlə ikitərəfli görüş keçirmək istəyir

17 Noyabr 2026 17:50

Prezident Almaniyanın XİN rəhbərini qəbul etdi - Fotolar

17 Noyabr 2026 17:46

Məhkəmə sədri ağır cinayət ittihamına - Bəraət verdi

17 Noyabr 2026 16:24

Generallara ali hərbi rütbələr təqdim edildi - Fotolar

17 Noyabr 2026 16:14

“Kəpəz” – “Qarabağ” matçına 1 gün ərzində rekord sayda bilet satıldı

17 Noyabr 2026 13:54

Uşaqları nəzarətsiz qoymayın! - Nazirlikdən müraciət

17 Noyabr 2026 13:24

Azərbaycanın korrupsiyaya qarşı mübarizə təcrübəsi Düşənbədə keçirilən beynəlxalq tədbirlərdə təqdim olunub

17 Noyabr 2026 12:55

Kamran Əliyev BPA-nın İcraiyyə Komitəsinin 62-ci iclasında iştirak etdi - Foto

17 Noyabr 2026 12:53

DİA ilə bağlı iddialara - Rəsmi cavab

17 Noyabr 2026 12:49

Sabah hava necə olacaq?

17 Noyabr 2026 12:44

Hikmət Hacıyev Kevin Hamiltonla görüşdü

16 Noyabr 2026 15:43

Ermənistanda saxlanılan hərbçimizin işi məhkəməyə göndərilib

16 Noyabr 2026 15:40

Taleh Kazımov: "Qlobal çağırışlara baxmayaraq iqtisadi artımımız davam edib"

16 Noyabr 2026 13:55

Nazir: "Azərbaycan iqtisadiyyatının neft-qaz sektorundan asılılığı azalır"

16 Noyabr 2026 13:27

“Hər bir qadın öz gücünə inansın” - Leyla Əliyeva

16 Noyabr 2026 13:22

Aynur Elgünəş əməliyyat olundu

13 Noyabr 2026 17:52

İnternat məktəbinin şagirdi 1500 manat oğurlayıb dönər aldı - Bu cəza verildi

13 Noyabr 2026 17:48

Küləklə bağlı - Xəbərdarlıq

13 Noyabr 2026 17:44

Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə qulluğa qəbulla bağlı növbəti müsabiqə elan edilir

13 Noyabr 2026 17:40

Baş Prokurorluğun nümayəndəsi Haaqada elektron sübutlar və gender əsaslı kibercinayətlərlə bağlı müzakirələrə qatılıb

13 Noyabr 2026 17:30

“Azərişıq” nümayəndələri Lənkəranda fermer və sahibkarlarla görüş keçirdi - Fotolar

13 Noyabr 2026 17:28

“ASAN xidmət”in qarşısında hamilə qadın qətlə yetirildi

13 Noyabr 2026 17:25

“Gənc bəstəkarlar yanıma gəlib ağlayırlar, işə götürülmürlər”

13 Noyabr 2026 17:24

DOST Agentliyinin işdən çıxarılan əməkdaşı ilə bağlı - Açıqlama

13 Noyabr 2026 17:21

“Azərbaycan Avropa üçün çoxtərəfli diplomatiya sahəsində mühüm tərəfdaşdır”

13 Noyabr 2026 16:55

Məktəblərdə bir həftə dərs olmayacaq

13 Noyabr 2026 15:06

Tovuzda yanacaqdoldurma məntəqəsi bağlandı - Video

13 Noyabr 2026 14:57

Paytaxtda qışa hazırlıqla bağlı müşavirələr keçirilir - Fotolar

13 Noyabr 2026 14:52

Arvadına xəyanət etməyən yeganə milyarder...

13 Noyabr 2026 14:35

“Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri regionun inkişafına xidmət edir”

13 Noyabr 2026 14:28

Polad Həşimovun anasının vəziyyəti necədir?

13 Noyabr 2026 14:25

Şəhidin ata-anası qəzada yaralandı - Fotolar

13 Noyabr 2026 13:52

İlham Əliyevin Dublində Litva Prezidenti ilə görüşü olub

13 Noyabr 2026 13:48

İlham Əliyev Dublində Böyük Britaniyanın Baş naziri ilə görüşüb

13 Noyabr 2026 13:42

Baş prokuror Kamran Əliyev paytaxtın Binəqədi rayonunda vətəndaşları qəbul edəcək

13 Noyabr 2026 13:36

“Gənclərin ailə qurmağa marağı azalır”

13 Noyabr 2026 13:32

Bakıda kütləvi dava - 3 nəfər bıçaqlandı

13 Noyabr 2026 13:29

22° isti... - Sabahın havası

13 Noyabr 2026 13:26

Ölkədə bir şagirdə 1700 manat xərclənir

13 Noyabr 2026 13:18

Quş qripinə görə bu heyvanlar məhv olma həddinə çatıb

12 Noyabr 2026 15:46

General Natiq Əliyevin qızı saxlanıldı

12 Noyabr 2026 15:44

Əliyevlə Zelenski Dublində görüşdü - Fotolar

12 Noyabr 2026 15:41

Bu instituta icraçı direktor təyin olundu 

12 Noyabr 2026 15:35

İrlandiyanın Baş naziri Prezidenti qarşıladı

12 Noyabr 2026 15:33

Vilayət Eyvazov Gəncədə vətəndaş qəbulu və sıra baxışı keçirdi - Video

12 Noyabr 2026 15:29

AFFA-nın keçirdiyi liqada biabırçılıq 

12 Noyabr 2026 14:25

Bakıda yanıq xəsarətləri alan şəxs ölüb.

12 Noyabr 2026 14:23

Rusiyaya qarşı yeni sanksiya paketi hazırlanıb

12 Noyabr 2026 14:16

Bu ödənişin 50 faizini sahibkarlar üçün dövlət ödəyəcək

12 Noyabr 2026 14:14

Atasının ölümünə səbəb olan sürücü həbsdən azad edildi

12 Noyabr 2026 14:11

Qubada qəbiristanlıqdan meyit tapıldı

12 Noyabr 2026 14:08

Hakimi təhqir edən baş məşqçi və futbolçunun cəzası bilindi

12 Noyabr 2026 14:06

100-dən çox 150 illik ağacları kəsən dəstəyə qarşı əməliyyat keçirildi - Video

12 Noyabr 2026 13:05

Sabah 20° isti olacaq

12 Noyabr 2026 13:02

Sabah bu ərazilər üzrə pensiyalar ödəniləcək

12 Noyabr 2026 12:59

Evdə halı pisləşən gənc qız dünyasını dəyişdi - onun 25 yaşı olduğu deyilir

12 Noyabr 2026 12:54

Niyazi Bayramov vətəndaşların müraciətlərini dinlədi - Fotolar

11 Noyabr 2026 19:21

Milli Qəhrəman süni tənəffüs aparatına qoşuldu

11 Noyabr 2026 19:19

Ermənistan həmin hüququndan məhrum edildi

11 Noyabr 2026 19:17

Gəncədə “TIR” sərnişin avtobusuna çırpıldı

11 Noyabr 2026 19:15

“Məşğul əhalinin 65 faizi əmək müqaviləsi olmadan çalışır”

11 Noyabr 2026 19:12

Üç yaşınadək uşağa görə verilən müavinətlə bağlı - Yeni tələb

11 Noyabr 2026 19:11

Məzuniyyətin pulla əvəzlənməsinin qadağan olunması təklif edilir

11 Noyabr 2026 19:09

Maaşın gecikdirilməsi və ya azaldılmasına nəzarət gücləndirilir

11 Noyabr 2026 19:07

Millimiz İsveçrəyə məğlub oldu

11 Noyabr 2026 19:05

Arvadının iynə vurduğu kişi öldü 

11 Noyabr 2026 19:03

Şamaxıda qadın su çənində boğuldu

11 Noyabr 2026 19:01

Zelenski sabah onlarla görüşəcək

11 Noyabr 2026 18:48

Rəna Soltanovanın təşkilatçılığı ilə VI Estetik Tibb Konfransı böyük uğurla baş tutub - Fotolar

11 Noyabr 2026 18:35

Xocavənd rayonunda mina hadisəsi baş verib

11 Noyabr 2026 18:18

Bu ərazilərdə qaz kəsiləcək

11 Noyabr 2026 18:09

Paşinyan Ərdoğan və Pezeşkianla görüşdü

11 Noyabr 2026 18:05

“Xəstəxanada üç dəfə qıcolma tutdu, əlillik təyin edilmir” - Rəsmi açıqlama

11 Noyabr 2026 14:21

“Burger King” paytaxtdan kənarda ilk restoranını Sumqayıtda açdı! - Fotolar

11 Noyabr 2026 13:57

Prezident həmkarına başsağlığı verdi

11 Noyabr 2026 13:44

Lixtenşteyn - Azərbaycan matçının hakimləri açıqlandı

11 Noyabr 2026 13:40

İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva COP31-in Liderlər Sammitində iştirak edirlər

11 Noyabr 2026 13:37

Şöbə rəisi qəfil vəfat etdi 

11 Noyabr 2026 13:28

Fuad Muradov Polşada Azərbaycan icması ilə görüşdü - Fotolar

11 Noyabr 2026 13:14

Ərdoğanla Quterreş Əliyevi qarşıladılar - Canlı

11 Noyabr 2026 12:42

Ombudsman bu sahələrə daha çox maliyyə ayrılmasını təklif etdi

11 Noyabr 2026 12:23

2 nəfər dəm qazından boğuldu

11 Noyabr 2026 12:20

FHN-in “N” saylı hərbi hissəsində andiçmə mərasimi keçirilib

11 Noyabr 2026 12:10

Daxili işlər nazirinin Gəncədə keçirəcəyi vətəndaş qəbulu və sıra baxışının tarixi dəyişdi

11 Noyabr 2026 12:04

Ədliyyə Nazirliyinin kollektivi Zəfər parkını ziyarət edib

11 Noyabr 2026 11:59

Dünənin Xəbərləri

Almaniyanın XİN rəhbəri Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - Fotolar

17 Noyabr 2026 18:33

Lənkəranda 3 ailənin yaşadığı ev külə döndü

17 Noyabr 2026 18:29

Kərim Vəliyev gürcüstanlı həmkarı ilə görüşdü - FOTO

17 Noyabr 2026 18:27

Zakir Həsənov Gürcüstan nümayəndə heyətini qəbul edib - Foto

17 Noyabr 2026 18:17

Gürcüstandan avtomobil gətirənlər yeni rüsum ödəməli olacaq

17 Noyabr 2026 18:15

Millimiz İraqla qarşılaşır

17 Noyabr 2026 18:10

Rəşad Nəbiyev Sabirabadda vətəndaşları qəbul etdi - Fotolar

17 Noyabr 2026 18:08

“Gələn il sosialyönümlü xərclərdə növbəti artımlar olacaq”

17 Noyabr 2026 18:04

Mariam Kvrivişvili İlham Əliyevin qəbulunda - Fotolar

17 Noyabr 2026 17:59

Putinlə ikitərəfli görüş keçirmək istəyir

17 Noyabr 2026 17:50

Prezident Almaniyanın XİN rəhbərini qəbul etdi - Fotolar

17 Noyabr 2026 17:46

Məhkəmə sədri ağır cinayət ittihamına - Bəraət verdi

17 Noyabr 2026 16:24

Generallara ali hərbi rütbələr təqdim edildi - Fotolar

17 Noyabr 2026 16:14

“Kəpəz” – “Qarabağ” matçına 1 gün ərzində rekord sayda bilet satıldı

17 Noyabr 2026 13:54

Uşaqları nəzarətsiz qoymayın! - Nazirlikdən müraciət

17 Noyabr 2026 13:24

Azərbaycanın korrupsiyaya qarşı mübarizə təcrübəsi Düşənbədə keçirilən beynəlxalq tədbirlərdə təqdim olunub

17 Noyabr 2026 12:55

Kamran Əliyev BPA-nın İcraiyyə Komitəsinin 62-ci iclasında iştirak etdi - Foto

17 Noyabr 2026 12:53

DİA ilə bağlı iddialara - Rəsmi cavab

17 Noyabr 2026 12:49

Sabah hava necə olacaq?

17 Noyabr 2026 12:44

Köşə

kriminal

Vüsalın qətlini sifariş verənin məhkəməsi başlayır - 13 il sonra...

1 Sentyabr 2026 13:09

Böyükağa Abdullayev

Meşələrdə itib-batan milyonlar – Nazirliyin odunçuluq biznesi

17 Noyabr 2023 15:35

Böyükağa Abdullayev

Çörəyin Ucuzlaşması  Onun Çəkisinə və Keyfiyyətinə Təsir Göstərməməlidir - TƏHLİL 

1 Noyabr 2023 9:51

Gülşən Məmmədoğlu

Rusiya üçün Ermənistana sahiblənməkdən daha önəmli olan nədir?

22 Oktyabr 2023 14:20

Kamal Əliyev

Ermənistan 3+3 formatına razılaşır?
 

20 Oktyabr 2023 12:10

Kamal Əliyev

Paşinyan Meğri məsələsində güzəştə gedəcəkmi?
 

18 Oktyabr 2023 14:57

Rəşad Ergün

Rövnəq Abdullayev, milli komanda və "peraşki"

18 Oktyabr 2023 12:29

Ələddin Rüstəmli

İsrail-Fələstin münaqişəsində haqlı tərəf hansıdır? 

12 Oktyabr 2023 22:13